Phân hóa mức phạt vi phạm hành chính để bảo đảm tính răn đe và khả thi

Cân nhắc thời hiệu xử lý vi phạm hành chính

Cho ý kiến vào dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), ĐBQH Lý Văn Huấn (Tuyên Quang) cho rằng, dự thảo đã cụ thể hóa chủ trương của Đảng về phân cấp, phân quyền, tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước trong xử lý vi phạm hành chính, đồng thời khắc phục những bất cập của luật hiện hành. Đại biểu đánh giá cao những điểm mới của dự thảo, trong đó có việc đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin và dữ liệu trong quá trình xử lý vi phạm hành chính.

Góp ý về thời hiệu xử lý vi phạm hành chính tại Điều 6 dự thảo Luật, ĐBQH Lý Văn Huấn đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, cân nhắc thêm về thời hiệu từ 1 năm đến 3 năm tùy từng trường hợp, nhằm bảo đảm phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Theo đại biểu, thời hạn giải quyết tin báo tối đa là 2 tháng, điều tra một vụ án 4 tháng, truy tố 1 tháng và xét xử 1,5 tháng. Như vậy, tổng thời gian thực hiện các giai đoạn này chưa đến một năm. Ngay cả trường hợp phải tạm đình chỉ để chờ kết quả giám định, thời gian giải quyết cũng chỉ kéo dài hơn một năm.

Từ thực tế trên, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, đánh giá kỹ sự cần thiết của việc quy định thời hiệu xử lý vi phạm hành chính lên đến 3 năm, bảo đảm tính hợp lý và tương xứng với tính chất, mức độ vi phạm.

ĐBQH Lý Văn Huấn nhấn mạnh, việc xác định thời hiệu cần hài hòa giữa yêu cầu xử lý vi phạm kịp thời, khắc phục hậu quả do hành vi vi phạm gây ra với bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, qua đó nâng cao tính công bằng và hiệu quả trong thực thi pháp luật.

Góp ý về xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử tại Điều 19, ĐBQH Lý Văn Huấn đánh giá cao việc bổ sung quy định cho phép thực hiện toàn bộ quy trình xử lý trên môi trường điện tử, kết nối với cơ sở dữ liệu VNeID.

Để bảo đảm tính khả thi, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát kỹ điều kiện hạ tầng công nghệ thông tin, nhất là tại các vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, nơi việc triển khai có thể còn gặp khó khăn.

Theo đó, cần xây dựng lộ trình thực hiện phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa bàn, bảo đảm tính chính xác, hiệu quả trong quá trình áp dụng; đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết nội dung này.

Phân hóa mức phạt theo tính chất, mức độ vi phạm

Một nội dung nhận được sự quan tâm của đại biểu là mức phạt xử phạt vi phạm hành chính.

Theo Điều 24 dự thảo Luật, mức phạt tiền được quy định từ 50.000 đồng đến 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và từ 100.000 đồng đến 3 tỷ đồng đối với tổ chức. Tại các thành phố, mức phạt có thể cao hơn nhưng không quá hai lần mức phạt chung đối với cùng hành vi vi phạm trong một số lĩnh vực như giao thông, đất đai, xây dựng, nhà ở, môi trường, an toàn thực phẩm, phòng cháy, chữa cháy...

Đại biểu Lý Văn Huấn đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo đánh giá kỹ tác động của việc tăng mức phạt, bảo đảm tính tương xứng, công bằng và khả thi trong thực tiễn áp dụng. Đồng thời, cần phân hóa rõ mức xử phạt giữa các hành vi có tính chất nguy hiểm cao, gây hậu quả nghiêm trọng hoặc mang lại khoản thu lợi lớn với những vi phạm hành chính thông thường trong cùng lĩnh vực.

Cũng liên quan đến nội dung này, ĐBQH Ma Thị Thúy (Tuyên Quang) cho rằng, cần làm rõ lĩnh vực nào thực sự cần thiết phải tăng mức phạt, đồng thời đánh giá khả năng thi hành trên thực tế.

Từ thực tiễn giám sát việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông, đại biểu chỉ ra nhiều vướng mắc trong việc tạm giữ phương tiện của người dân. Nhiều nơi không có kho bãi bảo quản, khiến phương tiện phải phơi nắng, phơi mưa; tại các khu vực đô thị chật hẹp, việc lưu giữ phương tiện còn tiềm ẩn nguy cơ cháy, nổ, thậm chí đã xảy ra trên thực tế.

Theo đại biểu, dù quy định pháp luật về vấn đề này tương đối đầy đủ, quá trình xử lý phương tiện bị tạm giữ vẫn còn kéo dài. Khi tiền phạt cao hơn giá trị phương tiện, người vi phạm có thể bỏ lại xe, không đến nhận.

Trong khi đó, thủ tục thanh lý phương tiện còn phức tạp, từ xác minh nguồn gốc, xác định chủ sở hữu và lịch sử chuyển nhượng, thông báo chờ người đến nhận đến phân loại phương tiện để quyết định tiếp tục sử dụng, bán linh kiện hay tiêu hủy. Quá trình này có thể kéo dài từ 6 tháng đến 1 năm, gây áp lực cho cơ quan quản lý, bảo quản phương tiện và phát sinh chi phí tổ chức thực hiện.

Từ thực tế trên, đại biểu Ma Thị Thúy đề nghị các cơ quan chức năng rà soát, sửa đổi quy định để tháo gỡ vướng mắc, giải quyết dứt điểm việc xử lý phương tiện bị tạm giữ, bảo đảm quản lý tài sản của người dân.

Đối với việc nâng mức phạt tối đa, đại biểu đề nghị cần đánh giá tỷ lệ thi hành quyết định xử phạt theo từng lĩnh vực trước khi nâng mức trần; đồng thời, phân hóa mức phạt theo tính chất, mức độ vi phạm, hậu quả và lợi ích thu được, gắn với việc thu hồi lợi bất chính và khắc phục hậu quả.