Cấp,
tống
đạt,
thông
báo
văn
bản
tố
tụng
(sau
đây
gọi
chung
là
tống
đạt
văn
bản
tố
tụng)
là
thủ
tục
pháp
lý
quan
trọng
nhằm
bảo
đảm
quyền
tiếp
cận
thông
tin,
quyền
bảo
vệ
quyền
và
lợi
ích
hợp
pháp
của
đương
sự,
đồng
thời
là
căn
cứ
xác
định
tính
hợp
pháp
của
các
mốc
thời
gian
trong
quá
trình
Tòa
án
giải
quyết
vụ
án.
Bộ
luật
Tố
tụng
dân
sự
(BLTTDS)
đã
có
một
chương
quy
định
riêng
về
thủ
tục
tống
đạt
văn
bản
tố
tụng
(Chương
X,
từ
Điều
170
đến
Điều
181)
với
nhiều
cải
tiến,
quy
định
đa
dạng
các
phương
thức
tống
đạt
từ
trực
tiếp,
qua
dịch
vụ
bưu
chính,
niêm
yết
công
khai
cho
đến
phương
tiện
điện
tử,
song
thực
tiễn
áp
dụng
cho
thấy
vẫn
còn
tồn
tại
nhiều
bất
cập,
thiếu
đồng
bộ,
khó
áp
dụng
trên
thực
tiễn.
Việc
này
không
chỉ
gây
khó
khăn
cho
Tòa
án,
kéo
dài
thời
gian
giải
quyết
vụ
án
mà
còn
tiềm
ẩn
nguy
cơ
làm
hủy
bản
án
do
vi
phạm
nghiêm
trọng
thủ
tục
tố
tụng.
Nội
dung
bài
viết
tác
giả
tập
trung
chỉ
ra
những
bất
cập,
khó
khăn
vướng
mắc
về
thủ
tục
tống
đạt
văn
bản
tố
tụng
trên
thực
tiễn
từ
đó
đưa
ra
kiến
nghị
hoàn
thiện
để
giải
quyết
những
bất
cập,
khó
khăn,
vướng
mắc
đó.
I.
BẤT
CẬP,
KHÓ
KHĂN
VÀ
VƯỚNG
MẮC
THỰC
TIỄN
1.
Các
quy
định
của
pháp
luật
còn
thiếu
đồng
bộ
và
chưa
bao
quát
hết
các
trường
hợp
có
thể
phát
sinh
trên
thực
tế
-
Quy
định
của
pháp
luật
còn
thiếu
đồng
bộ:
Theo
quy
định
tại
khoản
1
Điều
175
và
khoản
2
Điều
177
Bộ
luật
tố
tụng
dân
sự
quy
định
“người
được
cấp,
tống
đạt,
thông
báo
văn
bản
tố
tụng
phải
ký
nhận
vào
biên
bản
hoặc
sổ
giao
nhận”.
Điều
này
đồng
nghĩa
với
việc
khi
nhận
văn
bản
tố
tụng
trực
tiếp
thì
người
được
tống
đạt
phải
ký
nhận
vào
biên
bản
hoặc
sổ
giao
nhận.
Trong
khi
đó,
thực
tế
có
nhiều
trường
hợp
người
tham
gia
tố
tụng
không
biết
chữ,
họ
không
thể
thực
hiện
việc
ký
tên,
mà
chỉ
có
thể
điểm
chỉ.
Do
đó,
quy
định
về
việc
ký
nhận
vào
biên
bản
hoặc
sổ
giao
nhận
của
người
tham
gia
tố
tụng
là
không
khả
thi
và
không
thực
hiện
được
đối
với
trường
hợp
người
tham
gia
tố
tụng
không
biết
chữ.
Mặt
khác
theo
quy
định
tại
khoản
3
Điều
177
BLTTDS
quy
định
“khi
người
được
cấp,
tống
đạt,
thông
báo
đã
chuyển
đến
nơi
cư
trú
mới
và
thông
báo
cho
Tòa
án
biết
thì
đương
sự
nhận
văn
bản
tố
tụng
phải
ký
nhận
hoặc
điểm
chỉ
theo
quy
định
tại
khoản
1
Điều
175
BLTTDS”.
Tương
tự,
tại
khoản
5
Điều
177
BLTTDS
quy
định
việc
người
thân
thích
có
đủ
năng
lực
hành
vi
dân
sự
cùng
nơi
cư
trú
với
đương
sự
hoặc
tổ
trưởng
tổ
dân
phố,
trưởng
thôn,
làng,
ấp,
bản,
buôn,
phum,
sóc
có
quyền
ký
nhận
hoặc
điểm
chỉ
khi
nhận
thay
văn
bản
tố
tụng
và
cam
kết
giao
lại
cho
người
tham
gia
tố
tụng.
Điều
này
cho
thấy
có
sự
thiếu
thống
nhất
giữa
các
quy
định
của
Bộ
luật
tố
tụng
dân
sự
(giữa
quy
định
tại
khoản
1
Điều
175
và
khoản
2
Điều
177
với
quy
định
tại
khoản
3
và
khoản
5
Điều
177
BLTTDS)
về
quyền
ký
nhận
hoặc
điểm
chỉ
của
người
tham
gia
tố
tụng
khi
họ
được
cấp,
tống
đạt,
thông
báo
văn
bản
trực
tiếp.
-
Một
số
trường
hợp
phát
sinh
nhưng
chưa
có
hướng
dẫn
cụ
thể
để
thực
hiện:
Hiện
nay,
một
số
đương
sự,
người
tham
gia
tố
tụng
có
đầy
đủ
năng
lực
hành
vi
dân
sự
nhưng
bị
khiếm
khuyết
cơ
thể
không
thể
ký
tên,
điểm
chỉ
(ví
dụ
bị
cụt
hai
bàn
tay)
hoặc
khuyết
tật
nghe
nói
hoặc
khuyết
tật
nhìn
tham
gia
tố
tụng
nhưng
BLTTDS
chưa
có
quy
định
về
cách
thức
tống
đạt
văn
bản
tố
tụng
cho
các
chủ
thể
trên,
gây
ra
sự
lúng
túng
cho
cơ
quan
tiến
hành
tố
tụng
khi
áp
dụng
pháp
luật.
2.
Rào
cản
và
hạn
chế
khi
tống
đạt
qua
dịch
vụ
bưu
chính:
Theo
quy
định
tại
khoản
2
Điều
175
BLTTDS,
việc
cấp,
tống
đạt,
thông
báo
văn
bản
tố
tụng
qua
dịch
vụ
bưu
chính
phải
bằng
thư
bảo
đảm
và
có
xác
nhận
của
người
nhận
văn
bản
tố
tụng.
Tuy
nhiên,
phương
thức
này
trên
thực
tế
ít
được
Tòa
án
áp
dụng
vì
những
lý
do
sau:
-
Thứ
nhất,
các
phiếu
gửi
theo
mẫu
của
bưu
chính
hiện
nay
được
áp
dụng
chung
cho
mọi
đối
tượng
yêu
cầu
dịch
vụ.
Vì
vậy,
trong
phiếu
gửi,
Tòa
án
chỉ
có
thể
ghi
một
số
nội
dung
thông
tin
về
văn
bản
tố
tụng
tại
phần
“Nội
dung
bưu
gửi”
như:
Giấy
triệu
tập;
Thông
báo
thụ
lý;
Quyết
định
xét
xử
…
mà
không
thể
ghi
các
thông
tin
chi
tiết
của
văn
bản
tố
tụng
như:
số
hiệu,
ngày
tháng
năm
ban
hành,
thời
gian
triệu
tập…
đặc
biệt
là
không
có
mục
yêu
cầu
nhân
viên
bưu
chính
phải
giao
tận
tay
cho
người
được
tống
đạt.
Do
đó,
trong
phiếu
báo
phát
mà
bưu
chính
chuyển
về
cho
Tòa
án
khi
gửi
thành
công
chỉ
thể
hiện
đã
chuyển
phát
văn
bản
tố
tụng
là
giấy
triệu
tập,
giấy
mời,
bản
án,
quyết
định
hay
tài
liệu
khác.
Điều
này
dẫn
đến
việc
Tòa
án
không
thể
sử
dụng
phiếu
báo
phát
này
như
biên
bản
tống
đạt
do
còn
thiếu
nhiều
nội
dung
thông
tin.
-
Thứ
hai,
nhân
viên
bưu
chính
khi
phát
thư
bảo
đảm
đến
người
nhận
thì
thường
không
kiểm
tra
căn
cước
công
dân,
cũng
không
xác
định
mối
quan
hệ
giữa
người
nhận
với
người
được
thông
báo.
Do
đó,
có
nhiều
trường
hợp
văn
bản
tố
tụng
do
người
thân
người
được
thông
báo
nhận
hộ,
khi
Tòa
án
giải
quyết
vụ
án
phát
hiện
chữ
ký
trong
phiếu
báo
phát
lại
khác
với
chữ
ký
của
đương
sự
theo
các
tài
liệu
có
trong
hồ
sơ
vụ
án.
Lẽ
ra,
việc
cấp,
tống
đạt,
thông
báo
văn
bản
tố
tụng
qua
đường
bưu
điện
là
một
quy
định
hết
sức
thuận
tiện,
tiết
kiệm
được
thời
gian,
công
sức
của
người
tiến
hành
tố
tụng
lẫn
đương
sự.
Tuy
nhiên,
khi
áp
dụng
thì
còn
nhiều
hạn
chế
bởi
những
lý
do
trên.
3.
Về
cấp,
tống
đạt
văn
bản
tố
tụng
trong
trường
hợp
đương
sự
vắng
mặt
Theo
quy
định
tại
khoản
5
Điều
177
BLTTDS
quy
định
“Trường
hợp
người
được
cấp,
tống
đạt,
thông
báo
vắng
mặt
thì
người
thực
hiện
việc
cấp,
tống
đạt,
thông
báo
phải
lập
biên
bản
và
giao
cho
người
thân
thích
có
đủ
năng
lực
hành
vi
dân
sự
cùng
nơi
cư
trú
với
họ
hoặc
tổ
trưởng
tổ
dân
phố,
trưởng
thôn,
làng,
ấp,
bản,
buôn,
phum,
sóc
để
thực
hiện
việc
ký
nhận
hoặc
điểm
chỉ
và
yêu
cầu
người
này
cam
kết
giao
lại
tận
tay
ngay
cho
người
được
cấp,
tống
đạt,
thông
báo.
Biên
bản
phải
được
lưu
trong
hồ
sơ
vụ
án”.
Với
quy
định
trên
pháp
luật
đang
quy
định
người
nhận
thay
văn
bản
tố
tụng
phải
cam
kết
giao
lại
tận
tay
ngay
cho
người
được
cấp,
tống
đạt,
thông
báo.
Tuy
nhiên
pháp
luật
lại
không
có
một
quy
định
nào
để
kiểm
tra
việc
những
người
nhận
thay
này
có
thực
hiện
việc
giao
lại
tận
tay
văn
bản
tố
tụng
ngay
cho
người
được
cấp,
tống
đạt,
thông
báo
hay
không.
Nhiều
trường
hợp
đã
xảy
ra
trên
thực
tế
là
người
nhận
hộ
giữ
luôn
và
quên
không
đưa
lại
văn
bản
tố
tụng
cho
đương
sự,
hoặc
quá
thời
gian
được
ghi
trong
văn
bản
tố
tụng
mới
đưa
cho
đương
sự
dẫn
đến
việc
đương
sự
không
nắm
được
thông
tin,
làm
ảnh
hưởng
nghiêm
trọng
đến
quyền
và
lợi
ích
hợp
pháp
của
họ.
Mặt
khác
điều
luật
quy
định
người
nhận
thay
phải
cam
kết
giao
lại
tận
tay
ngay
cho
người
được
cấp,
tống
đạt,
thông
báo,
điều
này
vô
hình
chung
đã
giới
hạn
việc
người
nhận
hộ
chỉ
có
thể
giao
lại
tận
tay
văn
bản
tố
tụng
mà
không
được
sử
dụng
các
phương
thức
khác.
Điều
này
là
chưa
phù
hợp
với
tình
hình
phát
triển
hiện
nay,
bởi
vì
hiện
nay
công
nghệ
ngày
càng
phát
triển
(ai
cũng
dùng
điện
thoại
di
động),
người
nhận
hộ
cũng
có
thể
thông
tin
ngay
và
trực
tiếp
(gọi
điện
trực
tiếp,
chụp
ảnh
văn
bản
và
gửi
trực
tiếp
cho
đương
sự
thông
qua
các
ứng
dụng
messenger,
zalo…),
như
vậy
đương
sự
có
thể
nắm
được
thông
tin
ngay,
nhanh
chóng,
thuận
tiện
hơn.
4.
Về
biểu
mẫu
tống
đạt
văn
bản
tố
tụng
Theo
quy
định
pháp
luật,
khi
tống
đạt
trực
tiếp
văn
bản
tố
tụng
đến
đương
sự,
phải
có
biên
bản
tống
đạt,
tuy
nhiên
theo
Hệ
thống
biểu
mẫu
trong
tố
tụng
dân
sự
được
Tòa
án
nhân
dân
tối
cao
Ban
hành
kèm
theo
Nghị
quyết
số
01/2017/NQ-HĐTP
ngày
13
tháng
01
năm
2017
của
Hội
đồng
Thẩm
phán
Toà
án
nhân
dân
tối
cao,
hiện
tại
vẫn
chưa
có
mẫu
biên
bản
tống
đạt
văn
bản
tố
tụng
thống
nhất
dùng
chung
trong
ngành
Tòa
án.
Vì
vậy,
đa
số
hồ
sơ
giải
quyết
các
vụ
án
dân
sự
của
Tòa
án
các
biên
bản
tống
đạt
vẫn
dựa
trên
những
quy
định
tại
BLTTDS
để
xây
dựng,
nhưng
mỗi
thẩm
phán
thường
sử
dụng
các
mẫu
khác
nhau,
thiếu
thống
nhất.
Do
đó
ảnh
hưởng
đến
công
tác
kiểm
sát
của
Viện
kiểm
sát.
II.
KIẾN
NGHỊ
HOÀN
THIỆN
Từ
những
bất
cập,
khó
khăn
và
vướng
mắc
như
đã
phân
tích
trên,
tác
giả
xin
đưa
ra
một
số
kiến
nghị
để
hoàn
thiện
quy
định
pháp
luật
về
cấp,
tống
đạt,
thông
báo
văn
bản
tố
tụng,
cụ
thể:
Thứ
nhất,
đối
với
việc
ký
nhận,
điểm
chỉ
khi
người
tham
gia
tố
tụng
là
cá
nhân
nhận
văn
bản
tố
tụng
trực
tiếp.
Cần
sửa
đổi
khoản
1
Điều
175
và
khoản
2
Điều
177
BLTTDS
theo
hướng
bổ
sung
quyền
điểm
chỉ
của
người
nhận
văn
bản
tố
tụng.
Đối
với
đương
sự
là
người
bị
khuyết
tật
hoặc
khiếm
khuyết
cơ
thể
không
thể
ký
tên
hoặc
điểm
chỉ
nên
áp
dụng
tương
tự
quy
định
tại
điểm
c
khoản
2
Điều
189
BLTTDS.
Cụ
thể,
Trường
hợp
người
được
cấp,
tống
đạt,
thông
báo
là
cá
nhân
nhưng
không
biết
chữ,
người
khuyết
tật
nhìn,
người
không
thể
tự
mình
ký
nhận
vào
biên
bản
hoặc
sổ
giao
nhận
văn
bản
tố
tụng
thì
phải
có
người
có
đủ
năng
lực
tố
tụng
dân
sự
làm
chứng.
Người
làm
chứng
phải
ký
xác
nhận
vào
biên
bản
hoặc
sổ
giao
nhận
văn
bản
tố
tụng.
Thứ
hai,
Xây
dựng
Mẫu
phiếu
báo
phát
riêng
cho
Tòa
án.
TAND
tối
cao
cần
phối
hợp
với
Tổng
công
ty
Bưu
điện
Việt
Nam
ban
hành
mẫu
Phiếu
báo
phát
đặc
thù
dùng
cho
tố
tụng,
thể
hiện
đầy
đủ
số
hiệu
văn
bản,
ngày
ban
hành,
nội
dung
yêu
cầu
giao
tận
tay
và
ô
xác
nhận
CCCD
của
người
nhận…
Thứ
ba,
Quy
định
thêm
cơ
chế
kiểm
soát
đối
với
trường
hợp
đương
sự
vắng
mặt,
giao
văn
bản
tố
tụng
cho
người
nhận
thay.
Đồng
thời
bổ
sung
thêm
quy
định
ngoài
việc
giao
lại
tận
tay
văn
bản
tố
tụng
cho
đương
sự
vắng
mặt
thì
người
nhận
thay
văn
bản
tố
tụng
có
thể
thông
báo
ngay
cho
người
được
tống
đạt
(gọi
điện
hoặc
thông
báo
qua
các
ứng
dụng
điện
tử
như
messenger;
zalo…)
Thứ
tư,
Tòa
án
nhân
dân
tối
cao
cần
ban
hành
mẫu
văn
bản
tống
đạt
dùng
chung
trong
toàn
ngành
Tòa
án
để
áp
dụng
thống
nhất
trong
thực
tiễn.
Công
tác
cấp,
tống
đạt,
thông
báo
văn
bản
tố
tụng
là
"mắt
xích"
đầu
tiên
và
xuyên
suốt
trong
quá
trình
giải
quyết
vụ
án
dân
sự.
Việc
tháo
gỡ
các
bất
cập
về
mặt
kỹ
thuật
lập
pháp,
kết
hợp
với
đẩy
mạnh
ứng
dụng
công
nghệ
thông
tin
sẽ
góp
phần
quan
trọng
trong
việc
rút
ngắn
thời
gian
giải
quyết
vụ
án,
nâng
cao
hiệu
lực,
hiệu
quả
của
hoạt
động
tư
pháp
và
bảo
vệ
quyền
lợi
chính
đáng
cho
các
bên
đương
sự.
Bàng
Đức
Hải,
Trương
Tiến
Tú
-
Viện
KSND
khu
vực
3