Bàn về thẩm quyền điều tra và thẩm quyền của VKSND trong thực hành quyền công tố, kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong giải quyết vụ việc, vụ án hình sự về các tội phạm khác do Cơ quan An ninh điều tra tiến hành điều tra - Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Tuyên Quang

VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỈNH TUYÊN QUANG - Đã xem: 246

Bàn về thẩm quyền điều tra và thẩm quyền của VKSND trong thực hành quyền công tố, kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong giải quyết vụ việc, vụ án hình sự về các tội phạm khác do Cơ quan An ninh điều tra tiến hành điều tra

Thứ hai - 16/03/2026 11:02

(Tổ Tuyên truyền) - Trong bối cảnh thực hiện chủ trương tinh gọn bộ máy và triển khai mô hình tổ chức mới, việc thành lập Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) khu vực và tổ chức lại Cơ quan điều tra đã đặt ra những yêu cầu cấp thiết về việc hoàn thiện thể chế. Qua thực tiễn áp dụng các quy định về thẩm quyền điều tra và kiểm sát điều tra, đặc biệt là đối với nhóm “các tội phạm khác” do Cơ quan An ninh điều tra thụ lý, đã bộc lộ một số vướng mắc, bất cập giữa các quy định hướng dẫn hiện hành. Để làm rõ hơn những mâu thuẫn trong việc phân định thẩm quyền giữa VKSND cấp tỉnh và VKSND khu vực, Tổ Tuyên truyền VKSND tỉnh Tuyên Quang xin giới thiệu bài viết: “Bàn về thẩm quyền điều tra và thẩm quyền của VKSND trong giải quyết các vụ án hình sự về các tội phạm khác do Cơ quan An ninh điều tra tiến hành” của tác giả Nguyễn Thị Như Ngọc và Nguyễn Tiến Đường (VKSND Khu vực 1). Bài viết không chỉ phân tích những xung đột pháp lý mà còn đưa ra những kiến nghị thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra trong tình hình mới.

Thực hiện chủ trương sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của cả hệ thống chính trị, các cơ quan tiến hành tố tụng cũng đã kịp thời triển khai mô hình tổ chức mới: Theo đó kết thúc hoạt động của Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát nhân dân và Tòa án nhân dân cấp huyện; đồng thời thành lập Tòa án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân khu vực và tổ chức lại Cơ quan điều tra cấp tỉnh, cùng với việc bố trí Điều tra viên tại Công an cấp xã. Để phù hợp với mô hình tổ chức và hoạt động mới, liên ngành tố tụng trung ương đã ban hành nhiều Thông tư liên tịch và Thông tư hướng dẫn của Ngành nhằm bảo đảm việc áp dụng pháp luật kịp thời và thống nhất.

Quá trình tổ chức thực hiện chức năng, nhiệm vụ và thực tiễn áp dụng pháp luật trong thời gian qua, tác giả nhận thấy còn tồn tại, bất cập trong việc phân định thẩm quyền thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra (THQCT-KSĐT) đối với nhóm “Các tội phạm khác” do Cơ quan An ninh điều tra cấp tỉnh tiến hành điều tra theo sự phân công của Bộ trưởng Bộ Công an. Tôi thấy cần tiếp tục nghiên cứu, trao đổi như sau:

1. Về thẩm quyền điều tra: Theo quy định tại khoản 2, Điều 17 Luật Tổ chức Cơ quan điều tra hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2021) thì Cơ quan An ninh điều tra cấp tỉnh có thẩm quyền “Tiến hành điều tra vụ án hình sự về các tội phạm quy định tại Chương XIII, Chương XXVI và các tội phạm quy định tại các điều 207, 208, 282, 283, 284, 299, 300, 303, 304, 305, 309, 337, 338, 347, 348, 349 và 350 của Bộ luật Hình sự khi các tội phạm đó thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân; tiến hành điều tra vụ án hình sự về tội phạm khác liên quan đến an ninh quốc gia hoặc để bảo đảm khách quan theo sự phân công của Bộ trưởng Bộ Công an”.

* Thông tư số 11/2025/TT-BCA ngày 27/02/2025 của Bộ Công an quy định về tổ chức bộ máy, nhiệm vụ, quyền hạn của Cơ quan điều tra; phân công Thủ trưởng, Phó thủ trưởng Cơ quan điều tra; thẩm quyền điều tra hình sự trong Công an nhân dân: Tại Điều 17 quy định về thẩm quyền tiến hành điều tra “Đối với những vụ án hình sự về tội phạm khác liên quan đến an ninh quốc gia hoặc để bảo đảm khách quan theo sự phân công của Bộ trưởng Bộ Công an quy định tại khoản 2 Điều 17 Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự năm 2015 thì Giám đốc Công an cấp tỉnh báo cáo Bộ trưởng Bộ Công an (qua Cục An ninh điều tra) quyết định phân công Cơ quan An ninh điều tra Công an cấp tỉnh tiến hành điều tra”.

- Theo tác giả thì nhóm “Những vụ án hình sự về tội phạm khác liên quan đến an ninh quốc gia” là những tội không thuộc Chương XIII, Chương XXVI và 17 tội đã được liệt kê theo quy định tại khoản 2, Điều 17 Luật Tổ chức Cơ quan điều tra hình sự năm 2015.

- Theo quy định của pháp luật và văn bản hướng dẫn của Bộ Công an, ngoài việc điều tra các tội phạm xâm phạm an ninh quốc gia, Cơ quan An ninh điều tra còn có thể được giao thụ lý điều tra một số tội phạm khác khi đáp ứng các tiêu chí nhất định tại khoản 2, Điều 4 Thông tư số 49/2025/TT-BCA ngày 30/6/2025 của Bộ Công an. Các tiêu chí này chủ yếu liên quan đến tính chất phức tạp của vụ án, yếu tố liên quan đến an ninh quốc gia, bí mật nhà nước, đối ngoại hoặc yêu cầu nghiệp vụ đặc thù của lực lượng an ninh.

- Thực tiễn áp dụng các quy định về việc giao cho Cơ quan An ninh điều tra thụ lý điều tra một số tội phạm khác ngoài các tội xâm phạm an ninh quốc gia đã góp phần đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong từng giai đoạn. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện cũng phát sinh một số khó khăn, vướng mắc, bất cập trong việc áp dụng, đánh giá và vận dụng các tiêu chí theo quy định của Thông tư số 49/2025/TT-BCA ngày 30/6/2025 của Bộ Công an trong một số trường hợp còn mang tính định tính, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay, khi một số đơn vị có xu hướng giao thêm các loại tội phạm thông thường cho Cơ quan An ninh điều tra thụ lý, giải quyết nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ hoặc chỉ tiêu công tác, nên phạm vi các vụ án do Cơ quan An ninh điều tra thụ lý, giải quyết có thể được mở rộng đáng kể so với trước đây, điều đó làm tăng đáng kể số lượng vụ việc, vụ án thuộc thẩm quyền THQCT-KSĐT của VKSND cấp tỉnh.

2. Về thẩm quyền THQCT- KSĐT: Để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Ngành Kiểm sát: Ngày 30/6/2025, Viện kiểm sát nhân dân tối cao (VKSND) đã ban hành Thông tư số 02/2025/TT-VKSTC, Quy định thẩm quyền của VKSND các cấp trong THQCT và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong giải quyết vụ việc, vụ án hình sự:

- Tại Khoản 1, Điều 7 của Thông tư số 02 quy định: VKSND cấp tỉnh có thẩm quyền “Thực hành quyền công tố, kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra, truy tố đối với vụ việc, vụ án về tội phạm đặc biệt nghiêm trọng do Cơ quan Cảnh sát điều tra, Cơ quan An ninh điều tra Công an cấp tỉnh thụ lý, giải quyết”, trường hợp nếu thuộc thẩm quyền xét xử sơ thẩm của Toà án nhân dân khu vực thì “Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh phân công cho Viện kiểm sát nhân dân khu vực thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử và phối hợp với Viện kiểm sát nhân dân khu vực theo quy định tại khoản 1 Điều 4 Thông tư này…”

- Tại điểm a, khoản 1, Điều 10 Thông tư số 02 quy định: Viện KSND khu vực có thẩm quyền:“Thực hành quyền công tố, kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra, truy tố đối với vụ việc, vụ án hình sự về tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng, tội phạm rất nghiêm trọng do Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh thụ lý, giải quyết và thuộc thẩm quyền xét xử sơ thẩm của Tòa án nhân dân khu vực”.

Như vậy: Tất cả những vụ việc, vụ án hình sự do Cơ quan An ninh điều tra Công an cấp tỉnh thụ lý, giải quyết thì thẩm quyền THQCT-KSĐT sẽ thuộc VKSND cấp tỉnh. Quá trình thực hiện quy định trên phát sinh những bất cập đó là:

- Hiện nay, Cơ quan An ninh điều tra đang được giao thêm chỉ tiêu tiến hành thụ lý, giải quyết đối với các loại “tội phạm khác”, trong đó có nhiều vụ án, vụ việc đơn giản, tội phạm ít nghiêm trọng, nghiêm trọng như: Tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản quy định tại Điều 174; Tội Đánh bạc (trên không gian mạng) quy định tại Điều 321; Tội Truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy quy định tại Điều 326; Tội Làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức; Tội Sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức quy định tại Điều 341 của Bộ luật Hình sự…, những vụ án trên đều thuộc thẩm quyền xét xử của TAND cấp khu vực. Nhưng khi Cơ quan An ninh điều tra cấp tỉnh tiến hành điều tra thì thẩm quyền THQCT-KSĐT được giao cho VKSND cấp tỉnh thực hiện, sau đó vụ án được chuyển đến Viện KSND cấp khu vực để THQCT Kiểm sát xét xử.

- Nhưng cũng là những vụ án, tội phạm nêu trên (cùng loại tội phạm, một vụ án hình sự thuộc các tội phạm khác), khi được giao cho Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh tiến hành điều tra thì thẩm quyền THQCT- KSĐT lại thuộc Viện KSND cấp khu vực (chỉ do khác CQĐT).

Theo quan điểm của tác giả: Thông tư 02/2025/TT-VKSTC, ngày 30/6/2025 của VKSNDTC và những quy định liên quan đến thẩm quyền điều tra, thẩm quyền KSĐT chỉ phù hợp với giai đoạn trước sáp nhập (còn tổ chức Cơ quan điều tra cấp huyện: Chỉ có Cơ quan CSĐT, không có ANĐT cấp huyện), do đó cần phải sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với tình hình thực tiễn hiện nay.

Trên đây là một số ý kiến trao đổi của tác giả về những bất cập phát sinh trong thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật khi Cơ quan An ninh điều tra thụ lý giải quyết một số tội phạm khác (ngoài các tội phạm xâm phạm an ninh quốc gia). Tác giả rất mong nhận được ý kiến trao đổi, thảo luận, góp ý của các đồng chí, đồng nghiệp.

Nguyễn Thị Như Ngọc - Nguyễn Tiến Đường
Viện KSND Khu vực 1

Đang truy cập : 22

Hôm nay : 2084

Tháng hiện tại : 33364

Tổng lượt truy cập : 19284274

CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỈNH TUYÊN QUANG

✓

Mọi hành động sử dụng thông tin đăng tải trên website của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Tuyên Quang tại địa chỉ: vkstuyenquang.gov.vn phải được VKS nhân dân tỉnh Tuyên Quang đồng ý bằng văn bản.

NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG CÁC BẠN ĐẾN VỚI WEBSITE CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỈNH TUYÊN QUANG.

» Tin Tức » Xây dựng ngành

VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỈNH TUYÊN QUANG - Đã xem: 246

✓ Đọc nhiều nhất

✓ THÀNH VIÊN

✓ LIÊN KẾT

✓ VIDEO

✓ THỐNG KÊ

CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỈNH TUYÊN QUANG