NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG CÁC BẠN ĐẾN VỚI WEBSITE CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỈNH TUYÊN QUANG.

Trang nhất » Tin Tức » Nghiên cứu - Trao đổi nghiệp vụ » Nghiên cứu - Trao đổi

VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỈNH TUYÊN QUANG - Đã xem: 500

   Một số khó khăn, vướng mắc trong việc xử lý hình sự người chưa thành niên khi áp dụng Luật tư pháp người chưa thành niên và Bộ luật Hình sự hiện nay


Thứ tư - 28/01/2026 20:49
 
Xử lý người chưa thành niên phạm tội là lĩnh vực đặc thù của pháp luật hình sự, đòi hỏi việc áp dụng pháp luật phải bảo đảm đồng thời yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm và bảo vệ lợi ích tốt nhất của người chưa thành niên. Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước luôn quan tâm, đã ban hành nhiều quy định thể hiện chính sách hình sự nhân đạo đối với người dưới 18 tuổi phạm tội.
 
Ngày 30/11/2024, tại kỳ họp thứ 8 Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XV đã thông qua Luật Tư pháp người chưa thành niên, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026 đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng nhằm hoàn thiện cơ chế xử lý, giải quyết các vụ việc liên quan đến người chưa thành niên theo hướng giáo dục, phục hồi, hạn chế áp dụng hình phạt. Tuy nhiên, trong điều kiện Bộ luật Hình sự năm 2015 vẫn là văn bản pháp luật trung tâm điều chỉnh trách nhiệm hình sự, thực tiễn áp dụng pháp luật trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử đang phát sinh một số khó khăn, vướng mắc, cần được nghiên cứu, trao đổi và hướng dẫn để thống nhất thực hiện như sau:
 
1. Khó khăn trong việc xác định căn cứ xử lý hình sự, áp dụng đồng thời Luật Tư pháp người chưa thành niên và Bộ luật Hình sự:
 
Bộ luật Hình sự quy định nguyên tắc xử lý, điều kiện chịu trách nhiệm hình sự, hình phạt và biện pháp tư pháp đối với người chưa thành niên phạm tội. Trong khi đó, Luật Tư pháp người chưa thành niên quy định nhiều biện pháp xử lý chuyển hướng, cho phép không truy cứu trách nhiệm hình sự trong một số trường hợp đủ điều kiện. Thực tiễn cho thấy, một số vụ việc hành vi của người chưa thành niên đủ yếu tố cấu thành tội phạm theo quy định của Bộ luật Hình sự. Đồng thời, người thực hiện hành vi lại thuộc diện có thể áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng theo Luật Tư pháp người chưa thành niên. Việc lựa chọn căn cứ pháp lý để xử lý trong các trường hợp này ưu tiên áp dụng Luật Tư pháp người chưa thành niên nhưng việc áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng phải căn cứ vào tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội; khả năng giáo dục, phục hồi của người chưa thành niên phạm tội và sự an toàn của bị hại, cộng đồng. Nhưng chưa có hướng dẫn thống nhất, cụ thể, dẫn đến khó khăn trong việc xem xét áp dụng biện pháp chuyển hướng để xử lý hoặc khởi tố bị can, phê chuẩn, áp dụng thời hạn tố tụng trong quá trình điều tra, truy tố.
 
2. Vướng mắc trong áp dụng các biện pháp xử lý chuyển hướng, tiêu chí áp dụng còn mang tính định tính
 
Luật Tư pháp người chưa thành niên quy định các tiêu chí áp dụng xử lý chuyển hướng như: Mức độ nguy hiểm của hành vi; khả năng nhận thức; nhân thân; điều kiện gia đình; khả năng tự cải tạo. Tuy nhiên, các tiêu chí này chưa được lượng hóa cụ thể, việc kiểm tra, đánh giá tính có căn cứ của đề xuất áp dụng biện pháp chuyển hướng phụ thuộc nhiều vào nhận định chủ quan của người tiến hành tố tụng, Báo cáo điều tra xã hội của người làm công tác xã hội. Dẫn đến khó khăn trong việc áp dụng pháp luật được bảo đảm thống nhất, khách quan và đúng quy định.
 
3. Còn có quy định chồng chéo, khó khăn áp dụng trong thực tiễn
 
Trường hợp người chưa thành niên có hành vi phạm tội thuộc trường hợp tội phạm nghiêm trọng do cố ý. Tuy nhiên, Luật Tư pháp người chưa thành niên, còn có quy định chồng chéo, chưa cụ thể:
 
- Khoản 2 Điều 12 về áp dụng hình phạt: “Tòa án chỉ áp dụng hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội nếu xét thấy việc áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng không bảo đảm hiệu quả giáo dục, phòng ngừa”.
 
- Khoản 2 Điều 37 quy định trường hợp áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng: “Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi phạm tội rất nghiêm trọng do vô ý, phạm tội nghiêm trọng hoặc phạm tội ít nghiêm trọng theo quy định của Bộ luật Hình sự, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 38 của Luật này”;
 
- Khoản 1 Điều 118 áp dụng hình phạt Cải tạo không giam giữ: “Cải tạo không giam giữ được áp dụng đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi phạm tội rất nghiêm trọng do vô ý hoặc phạm tội ít nghiêm trọng, phạm tội nghiêm trọng hoặc người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phạm tội rất nghiêm trọng”;
 
Như vậy, Luật Tư pháp người chưa thành niên ưu tiên áp dụng biện pháp chuyển hướng. Nhưng ngay trong quy định của các điều luật nếu áp dụng các biện pháp chuyển hướng ngay có thể sẽ dẫn đến đánh giá chủ quan, không đầy đủ hành vi phạm tội, thậm chí bỏ lọt tội phạm. Nếu điều tra, truy cứu trách nhiệm hình sự thì có thể chưa bảo đảm đầy đủ tinh thần nhân đạo, giáo dục của chính sách hình sự đối với người chưa thành niên. Khó khăn trong việc thống nhất quan điểm xử lý giữa các cơ quan tiến hành tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án.
 
4. Khó khăn trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử
 
- Hạn chế về tính chuyên biệt trong tố tụng: Luật Tư pháp người chưa thành niên đặt ra yêu cầu người tiến hành tố tụng phải là người đã được đào tạo, bồi dưỡng hoặc có kinh nghiệm điều tra, truy tố, xét xử vụ án liên quan đến người chưa thành niên hoặc có hiểu biết cần thiết về tâm lý học, khoa học giáo dục người chưa thành niên. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy: Đội ngũ cán bộ được đào tạo chuyên sâu còn hạn chế; việc bố trí Kiểm sát viên chuyên trách đối với loại án này chưa đồng đều giữa các địa phương. Do đó, trong một số trường hợp, việc tiến hành các hoạt động tố tụng đối với người chưa thành niên chưa thực sự bảo đảm tính phù hợp với đặc điểm lứa tuổi, ảnh hưởng đến hiệu quả giáo dục, phòng ngừa.
 
- Phối hợp liên ngành chưa chặt chẽ: Việc áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng đòi hỏi sự phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng với gia đình, nhà trường, chính quyền địa phương và các cơ quan bảo trợ xã hội. Tuy nhiên, hiện nay chưa có hướng dẫn cụ thể thực hiện cơ chế phối hợp, thiếu quy trình thống nhất; điều kiện bảo đảm về nhân lực, kinh phí còn hạn chế. Điều này dẫn đến, khó khăn trong việc tổ chức thực hiện và kiểm sát việc áp dụng các biện pháp xử lý không mang tính hình sự.
 
5. Một số kiến nghị
 
- Liên ngành trung ương sớm có văn bản hướng dẫn áp dụng thống nhất giữa Luật Tư pháp người chưa thành niên và Bộ luật Hình sự. Đặc biệt là tiêu chí lựa chọn xử lý chuyển hướng hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
 
- Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên sâu cho Kiểm sát viên về Luật tư pháp người chưa thành niên.
 
- Hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành, bảo đảm hiệu quả trong việc áp dụng các biện pháp giáo dục, phục hồi và tái hòa nhập cộng đồng.
 
Tác giá: Bàng Đức Hải, Nguyễn Ngọc Anh
   Viện KSND Khu vực 1 – Tuyên Quang
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Từ khóa: viện kiểm sát nhân dân tỉnh tuyên quang, nhân dân, tỉnh tuyên quang, kiểm sát, bingold, viện kiểm sát, biệt thự an vượng villa, tư pháp, Anland LakeView, an vượng villa, biệt thự an quý, an quý villa, biệt thự an vượng, thành phố thông minh, hanoi smart city, tuyên quang, biệt thự dương nội, xử lý , thành niên , lĩnh vực , pháp luật , áp dụng , bảo đảm , yêu cầu , đấu tranh , tội phạm , bảo vệ , lợi ích , nhà nước , quan tâm , ban hành , quy định , thể hiện , nhân đạo , quốc hội , cộng hòa , xã hội , chủ nghĩa
Những tin cũ hơn
Ý kiến bạn đọc
 

✓   Đọc nhiều nhất

✓   THÀNH VIÊN

✓   LIÊN KẾT

Bản đồ số Ngành Kiểm sát tỉnh Tuyên Quang
VBDH mới
Hệ thống thư điện tử công vụ
BCTK
Viện kiểm sát nhân dân bảo vệ lợi ích công, người yếu thế
Báo Bảo vệ pháp luật
Tạp chí kiểm sát
Viện kiểm sát nhân dân tối cao
Cổng thông tin điện tử tỉnh Tuyên Quang

✓   VIDEO

✓   THỐNG KÊ

Đang truy cậpĐang truy cập : 181

Hôm nayHôm nay : 41340

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 148376

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 19065625

Scroll to top