Trang nhất » Tin Tức » Nghiên cứu - Trao đổi nghiệp vụ

VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỈNH TUYÊN QUANG - Đã xem: 663

   Khó khăn, vướng mắc trong việc kiểm sát QĐ trả tự do cho người bị bắt trong các trường hợp: giữ người trong trường hợp khẩn cấp, bắt người hoặc nhận người bị giữ, bị bắt, của CQĐT, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra


Thứ tư - 13/08/2025 05:11
 
Kiểm sát hoạt động tư pháp là hoạt động của VKSND để kiểm sát tính hợp pháp của các hành vi, quyết định của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong hoạt động tư pháp, được thực hiện ngay từ khi tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và trong suốt quá trình giải quyết vụ án hình sự…nhằm bảo đảm cho việc bắt, tạm giữ, tạm giam, thi hành án phạt tù, chế độ tạm giữ, tạm giam, quản lý và giáo dục người chấp hành án phạt tù theo đúng quy định của pháp luật; quyền con người và các quyền, lợi ích hợp pháp khác của người bị bắt, tạm giữ, tạm giam, người chấp hành án phạt tù không bị luật hạn chế phải được tôn trọng và bảo vệ;

 
Trong thời gian qua, thực hiện chức năng Kiểm sát hoạt động tư pháp trong công tác kiểm sát tạm giữ, tạm giam, đã được VKSND các cấp thực hiện thường xuyên, định kỳ và đột xuất đối với nhà tạm giữ, trại tạm giam; góp phần bảo đảm mọi trường hợp tạm giữ, tạm giam đều có căn cứ pháp luật, đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục.  Nhiều vi phạm trong công tác này đã được phát hiện kịp thời và ban hành kiến nghị, kháng nghị, yêu cầu cơ quan quản lý tạm giữ, tạm giam, trại tạm giam khắc phục.
 
Qua thực hiện chức năng Kiểm sát hoạt động tư pháp trong Kiểm sát Tạm giữ, tạm giam thời gian qua tác giả thấy rằng giữa quy định của pháp luật và thực tiễn còn những bất cập gây khó khăn cho công tác này, do đó cần thiết phải có sự bổ sung, hướng dẫn của Cơ quan có thẩm quyền để thống nhất đường lối giải quyết. Tôi xin nêu một trường hợp trong 01 vụ án cụ thể như sau để chúng ta cùng nghiên cứu, xem xét, trao đổi:
 
1. Tại khoản 4 Điều 110 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 (BLTTHS) quy định: “Trong thời hạn 12 giờ kể từ khi giữ người trong trường hợp khẩn cấp hoặc nhận người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp thì Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải lấy lời khai ngay và những người quy định tại điểm a và điểm b khoản 2 Điều này phải ra quyết định tạm giữ, ra lệnh bắt người bị giữ hoặc trả tự do ngay cho người đó…” và tại khoản 1, Điều 114 BLTTHS quy định “Sau khi giữ người trong trường hợp khẩn cấp, bắt người hoặc nhận người bị giữ, bị bắt, Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải lấy lời khai ngay và trong thời hạn 12 giờ phải ra quyết định tạm giữ hoặc trả tự do cho người bị bắt.”;
 
2. Tại Điểm b Khoản 11 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của BLTTHS quy định: b) Sửa đổi, bổ sung khoản 4 Điều 110 như sau:
 
“4. Trong thời hạn 12 giờ kể từ khi giữ người trong trường hợp khẩn cấp hoặc nhận người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp thì Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải lấy lời khai ngay và những người quy định tại điểm a và điểm b khoản 2 Điều này phải ra quyết định tạm giữ, ra lệnh bắt người bị giữ hoặc trả tự do ngay cho người đó. Lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp phải gửi ngay cho Viện kiểm sát có thẩm quyền kèm theo tài liệu liên quan đến việc giữ người để xét phê chuẩn.
 
Sau khi giữ người trong trường hợp khẩn cấp, những người quy định tại điểm c khoản 2 Điều này phải giải ngay người bị giữ kèm theo tài liệu liên quan đến việc giữ người trong trường hợp khẩn cấp đến Cơ quan điều tra nơi có sân bay hoặc bến cảng đầu tiên tàu trở về. Trong thời hạn 12 giờ kể từ khi tiếp nhận người bị giữ, Cơ quan điều tra phải lấy lời khai ngay và những người quy định tại điểm a khoản 2 Điều này phải ra quyết định tạm giữ, ra lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp hoặc trả tự do ngay cho người đó. Lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp phải gửi ngay cho Viện kiểm sát có thẩm quyền kèm theo tài liệu liên quan đến việc giữ người để xét phê chuẩn.
 
Theo quy định trên: Trong trường hợp sau khi giữ người trong trường hợp khẩn cấp hoặc nhận người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp Cơ quan có thẩm quyền điều tra thấy không cần thiết phải ra Quyết định tạm giữ hoặc ra Lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn, do đó cơ quan điều tra có thẩm quyền quyết định trả tự do cho người bị bắt, bị giữ. Sau khi ra quyết định trả tự do cơ quan có thẩm quyền điều tra không thông báo, không gửi quyết định, hồ sơ trả tự do cho Viện kiểm sát có thẩm quyền, gây khó khăn cho Viện kiểm sát trong việc kiểm sát tính có căn cứ và tính hợp pháp của Quyết định trả tự do của Cơ quan điều tra, điều này có thể dẫn đến việc bỏ lọt tội phạm và người thực hiện hành vi phạm tội. Tuy nhiên VKSND không thể yêu cầu, Kiến nghị đối với việc không thông báo, không gửi quyết định, hồ sơ trả tự do cho VKS của Cơ quan điều tra vì thiếu căn cứ pháp lý. Qua rà soát các tài liệu và các quy định của pháp luật tác giả thấy chính Bộ luật TTHS cũng chưa có quy định cụ thể về trách nhiệm và thời hạn Cơ quan điều tra phải gửi quyết định, hồ sơ trả tự do đối với người bị bắt, bị giữ trong trường hợp khẩn cấp cho Viện KSND có thẩm quyền. Điều này dẫn đến khoảng trống pháp lý, gây khó khăn rất lớn cho công tác kiểm sát tạm giữ, tạm giam. (Đến thời điểm hiện tại chỉ có Thông tư số 119/2021/TT-BCA ngày 8/12/2021 của Bộ trưởng Bộ Công an quy định biểu mẫu, giấy tờ, sổ sách về điều tra hình sự, trong đó có Mẫu Quyết định trả tự do cho người bị bắt được thực hiện theo Mẫu số Mẫu số 97, trong phần nơi nhận có quy định gửi VKS)
 
3. Vì lẽ đó, tác giả cho rằng cần kiến nghị bổ sung BLTTHS như sau:
 
3.1. Bổ sung vào cuối Đoạn 1 và Đoạn 2 Khoản 4 Điều 110 như sau: “4. Trong thời hạn 12 giờ kể từ khi giữ người trong trường hợp khẩn cấp hoặc nhận người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp thì Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải lấy lời khai ngay và những người quy định tại điểm a và điểm b khoản 2 Điều này phải ra quyết định tạm giữ, ra lệnh bắt người bị giữ hoặc trả tự do ngay cho người đó. Lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp phải gửi ngay cho Viện kiểm sát có thẩm quyền kèm theo tài liệu liên quan đến việc giữ người để xét phê chuẩn. Trường hợp ra quyết định trả tự do cho người bị người bị giữ, người bị bắt, Quyết định trả tự do phải gửi ngay cho Viện kiểm sát có thẩm quyền kèm theo tài liệu liên quan;
 
Sau khi giữ người trong trường hợp khẩn cấp, những người quy định tại điểm c khoản 2 Điều này phải giải ngay người bị giữ kèm theo tài liệu liên quan đến việc giữ người trong trường hợp khẩn cấp đến Cơ quan điều tra nơi có sân bay hoặc bến cảng đầu tiên tàu trở về. Trong thời hạn 12 giờ kể từ khi tiếp nhận người bị giữ, Cơ quan điều tra phải lấy lời khai ngay và những người quy định tại điểm a khoản 2 Điều này phải ra quyết định tạm giữ, ra lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp hoặc trả tự do ngay cho người đó. Lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp phải gửi ngay cho Viện kiểm sát có thẩm quyền kèm theo tài liệu liên quan đến việc giữ người để xét phê chuẩn. Trường hợp ra quyết định trả tự do cho người bị giữ, người bị bắt, Quyết định phải gửi ngay cho Viện kiểm sát có thẩm quyền kèm theo tài liệu liên quan;
 
3.2. Bổ sung vào cuối Đoạn 1 Khoản 1 Điều 114 BLTTHS năm 2015 như sau: “Sau khi giữ người trong trường hợp khẩn cấp, bắt người hoặc nhận người bị giữ, bị bắt, Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải lấy lời khai ngay và trong thời hạn 12 giờ phải ra quyết định tạm giữ hoặc trả tự do cho người bị bắt. Trường hợp trả tự do cho người bị bắt thì phải gửi ngay Quyết định cho Viện kiểm sát có thẩm quyền kèm theo tài liệu liên quan;
 
Để tăng cường hiệu quả công tác của Ngành Kiểm sát kiểm sát, không để xảy ra oan, sai hoặc bỏ lọt tội phạm theo Chỉ thị 01/CT-VKSTC ngày 12/12/2024 của Viện trưởng VKSND Tối cao về công tác của ngành Kiểm sát năm 2025 đó là: Thực hành quyền công tố chủ động hơn với tinh thần 4S“sớm hơn, sát hơn, sâu hơn, sắc hơn”; Thực hiện hiệu quả công tác kiểm sát hoạt động tư pháp; đổi mới phương thức kiểm sát, tăng cường kiểm sát đột xuất theo chuyên đề đối với lĩnh vực nổi cộm…nhằm phát hiện kịp thời các vi phạm pháp luật trong hoạt động tư pháp. Nâng cao chất lượng kháng nghị, tăng cường kiến nghị góp phần bảo đảm pháp chế trong hoạt động tư pháp.
 
Với tinh thần đó, tác giả rất mong nhận được sự trao đổi, góp ý của các đồng nghiệp./.
 
Nguyễn Hồng Tư - Viện KSND Khu vực 1- Tuyên Quang
Tổng số điểm của bài viết là: 10 trong 2 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 

Scroll to top