Vướng mắc về xác định “tiền sự” trong giải quyết vụ án hình sự - Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Tuyên Quang

VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỈNH TUYÊN QUANG - Đã xem: 863

Vướng mắc về xác định “tiền sự” trong giải quyết vụ án hình sự

Thứ tư - 20/08/2025 03:30

Theo quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) có 64 Điều luật quy định hành vi cấu thành tội phạm “đã bị xử phạt vi phạm hành chính mà còn vi phạm”; ngoài ra đây là còn là yếu tố về nhân thân có ý nghĩa quan trọng trong việc quyết định hình phạt đối với người phạm tội.

Hiện nay chưa có một quy định cụ thể về khái niệm “tiền sự”, nhưng trên cơ sở khoa học pháp lý thì tiền sự được hiểu là hành vi vi phạm pháp luật nhưng chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự và đã bị kỷ luật, bị xử phạt vi phạm hành chính mà chưa hết thời hạn được coi là chưa bị xử lý vi phạm hành chính. Theo quy định tại Điều 7 Luật Xử phạt vi phạm hành chính thì “cá nhân, tổ chức bị xử phạt vi phạm hành chính, nếu trong thời hạn 06 tháng, kể từ ngày chấp hành xong quyết định xử phạt cảnh cáo hoặc 01 năm, kể từ ngày chấp hành xong quyết định xử phạt hành chính khác hoặc từ ngày hết thời hiệu thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính mà không tái phạm thì được coi là chưa bị xử phạt vi phạm hành chính”. Thời hiệu thi hành quyết định xử phạt hành chính được quy định tại Điều 74 Luật Xử lý vi phạm hành chính “Thời hiệu thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính là 01 năm, kể từ ngày ra quyết định, quá thời hạn này thì không thi hành quyết định đó nữa, trừ trường hợp quyết định xử phạt có hình thức xử phạt tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả thì vẫn phải tịch thu tang vật, phương tiện thuộc loại cấm lưu hành, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả trong trường hợp cần thiết để bảo vệ môi trường, bảo đảm giao thông, xây dựng và an ninh trật tự, an toàn xã hội; trường hợp cá nhân, tổ chức bị xử phạt cố tình trốn tránh, trì hoãn thì thời hiệu nói trên được tính kể từ thời điểm chấm dứt hành vi trốn tránh, trì hoãn”.

Trong thực tiễn thi hành, không phải mọi trường hợp bị xử phạt vi phạm hành chính thì người vi phạm đều chấp hành, nhất là đối với hình thức phạt tiền. Trong quá trình giải quyết vụ án hình sự hiện nay có nhiều quan điểm khác nhau về xác định tiền sự hay nhân thân của người phạm tội, nếu xác định không chính xác sẽ bất lợi cho người phạm tội. Trong phạm vi bài viết, tác giả nêu một tình huống cụ thể như sau:

Ngày 01/02/2022, Nguyễn Văn A bị Hạt kiểm lâm huyện B ban hành Quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lâm sản, phạt tiền 17.500.000 đồng. Trong quá trình thi hành, A được Hạt kiểm lâm huyện B đôn đốc nộp tiền 03 lần vào các tháng 4, 8/2022 và 6/2023, tuy nhiên do chưa có điều kiện nộp tiền nên A chưa nộp (được nêu rõ trong các biên bản đôn đốc); Hạt kiểm lâm huyện B không tiến hành xác minh tài sản và không tổ chức cưỡng chế thi hành đối với A. Đến tháng 4/2024, A thực hiện hành vi khai thác lâm sản trái phép và bị khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can; tiếp đến tháng 01/2025 (vụ án chưa được đưa ra xét xử), A nộp phạt số tiền 17.500.000 đồng theo quyết định xử phạt vi phạm hành chính của Hạt kiểm lâm huyện B.

Hiện đang có 02 quan điểm khác nhau trong việc xác định tình huống nêu trên có phải là tiền sự hay không:

Quan điểm thứ nhất: Người có thẩm quyền ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đã giao quyết định xử phạt đúng theo quy định, người bị xử phạt phải có trách nhiệm chấp hành quyết định này trong thời hạn 10 ngày, hoặc thời hạn ghi trong quyết định kể từ khi nhận quyết định xử phạt vi phạm hành chính. Người bị xử phạt chưa nộp tiền phạt, đã được đôn đốc nhiều lần nhưng không nộp tiền là trì hoãn việc thi hành quyết định. Do đó, xác định trường hợp này là có tiền sự.

Quan điểm thứ hai: Người có thẩm quyền xử phạt đã ra quyết định xử phạt có trách nhiệm theo dõi, kiểm tra việc chấp hành quyết định xử phạt của cá nhân bị xử phạt, cơ quan có thẩm quyền phải ra quyết định cưỡng chế nếu người bị xử phạt vi phạm hành chính không tự nguyện thi hành. Nếu hết thời hạn quy định mà người bị xử phạt không chấp hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính và cơ quan có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính không có biện pháp nào buộc người bị xử phạt phải chấp hành quyết định đó thì không thể xác định người bị xử phạt cố ý trốn tránh, trì hoãn. Việc không thi hành quyết định xử phạt hành chính là do lỗi của cơ quan ra quyết định xử phạt hành chính không theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, tổ chức cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt, mà hết thời hiệu thi hành quyết định xử phạt hành chính thì theo Điều 7 Luật Xử lý vi phạm hành chính (tức là vào tháng 02/2024, A chưa thực hiện hành vi phạm tội), thì phải xác định A không có tiền sự.

Tại Công văn số 4962/VKSTC-V14 ngày 15/11/2023 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao giải đáp khó khăn vướng mắc liên quan đến quy định này cũng hướng dẫn:

- Đối với trường hợp người bị xử phạt vi phạm hành chính không thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính (không thuộc trường hợp “cố tình trốn tránh, trì hoãn”, việc không thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính là do lỗi của cơ quan ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính không theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, tổ chức cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt) mà hết thời hiệu thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính, thì xác định người đó được coi là chưa bị xử phạt vi phạm hành chính nếu trong thời hạn 01 năm kể từ ngày hết thời hiệu thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính người đó không tái phạm.

- Theo quy định tại khoản 1 Điều 7, khoản 8a Điều 12 và Điều 74 Luật Xử lý vi phạm hành chính, nếu người bị xử phạt không thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính là vì nguyên nhân khách quan (không có khả năng nộp phạt...) và người bị xử phạt không cố tình trốn tránh, trì hoãn (chấp hành theo giấy mời làm việc của cơ quan ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính,...), đồng thời, cơ quan ra quyết xử phạt vi phạm hành chính cũng không theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, tổ chức cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt theo quy định thì không thuộc trường hợp người bị xử phạt “cố tình trốn tránh, trì hoãn”.

Tác giả đồng tình với quan điểm thứ hai, xác định trong trường hợp này A không có tiền sự, bởi: Hạt kiểm lâm huyện B triệu tập A đến làm việc 03 lần để đôn đốc việc nộp phạt, A đều có mặt để làm việc, trong biên bản đôn đốc nêu rõ lý do A chưa nộp là chưa có điều kiện để nộp; Hạt kiểm lâm huyện B cũng không tiến hành xác minh tài sản hay cưỡng chế đối với A nên không thể xác định A có hành vi trốn tránh, trì hoãn. Như vậy, tính đến tháng 02/2024 A được được coi là chưa bị xử phạt vi phạm hành chính; đến tháng 4/2024 A mới thực hiện hành vi phạm tội mới, do đó xác định việc A bị xử phạt vi phạm hành chính nêu trên là nhân thân.

Để giải quyết vướng mắc trên cần có quy định cụ thể, rõ ràng hơn về xác định tiền sự làm cơ sở vững chắc cho cơ quan có thẩm quyền trong quá trình giải quyết vụ án, vụ việc, đảm bảo cho pháp luật được áp dụng thống nhất và hiệu quả./.

Nguyễn Thu Hương
VKSND khu vực 3 – Tuyên Quang

Đang truy cập : 64

Hôm nay : 12856

Tháng hiện tại : 60272

Tổng lượt truy cập : 18031885

CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỈNH TUYÊN QUANG

✓

Mọi hành động sử dụng thông tin đăng tải trên website của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Tuyên Quang tại địa chỉ: vkstuyenquang.gov.vn phải được VKS nhân dân tỉnh Tuyên Quang đồng ý bằng văn bản.

NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG CÁC BẠN ĐẾN VỚI WEBSITE CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỈNH TUYÊN QUANG.

» Tin Tức » Nghiên cứu - Trao đổi nghiệp vụ

VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỈNH TUYÊN QUANG - Đã xem: 863

✓ Đọc nhiều nhất

✓ THÀNH VIÊN

✓ LIÊN KẾT

✓ VIDEO

✓ THỐNG KÊ

CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỈNH TUYÊN QUANG