» Tin Tức » Nghiên cứu - Trao đổi nghiệp vụ

VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỈNH TUYÊN QUANG - Đã xem: 91

BẤT CẬP TRONG CÔNG TÁC KIỂM SÁT THI HÀNH ÁN DÂN SỰ (THADS) THEO MÔ HÌNH MỚI VÀ KIẾN NGHỊ

Thứ hai - 03/08/2026 15:39

1. Bối cảnh: Từ ngày 01/7/2025, việc áp dụng mô hình chính quyền địa phương 02 cấp gắn với hệ thống cơ quan THADS 01 cấp đã tạo ra bước thay đổi căn bản trong tổ chức và hoạt động: Các Chi cục THADS cấp huyện chính thức chuyển đổi, tổ chức lại thành các Phòng THADS khu vực trực thuộc THADS cấp tỉnh. THADS cấp tỉnh trở thành đầu mối duy nhất ra Quyết định thi hành án (QĐTHA) đối với toàn bộ bản án, quyết định của TAND cấp tỉnh và TAND các khu vực, sau đó mới phân công cho các Phòng THADS khu vực trực thuộc hoặc ủy thác thi hành. Trưởng Phòng THADS khu vực không còn thẩm quyền ban hành đầy đủ các QĐTHA như trước đây mà chủ yếu đóng vai trò tổ chức thực hiện theo sự phân công hoặc ủy quyền. Việc một bản án có thể bị chia nhỏ để giao cho nhiều Phòng THADS khu vực khác nhau cùng thực hiện đã khiến một Phòng THADS khu vực phải thi hành cả các bản án ngoài địa bàn. Sự thay đổi này trực tiếp tác động, làm phát sinh nhiều bất cập mới đối với công tác kiểm sát thi hành án của VKSND.

2. Khó khăn, bất cập trong công tác kiểm sát

Không kiểm sát được toàn diện bản án: VKSND khu vực chỉ kiểm sát các Quyết định THA do THADS tỉnh giao về địa bàn mình. Nếu 1 bản án có nhiều người phải THA ở nhiều nơi, VKSND khu vực không thể biết THADS tỉnh đã ra đủ QĐTHA cho tất cả đương sự chưa, dẫn đến nguy cơ bỏ lọt người phải THA. Một bản án bị chia nhỏ cho nhiều Phòng THADS thi hành và nhiều VKSND khu vực cùng kiểm sát. Không VKSND khu vực nào nắm được tổng thể toàn bộ bản án, gây khó xác định trách nhiệm khi xảy ra sai sót.

Thiếu cơ chế liên thông dữ liệu: Kiểm sát viên không có công cụ tra cứu xem các phần nghĩa vụ khác trong cùng bản án đã được xử lý, ủy thác hay bỏ sót. Tình trạng này khiến công tác nắm bắt tiến độ thi hành án không đầy đủ, Kiểm sát viên hoàn toàn thụ động trong việc đối chiếu hồ sơ.

Thiếu cơ chế liên thông dữ liệu: Kiểm sát viên không có công cụ tra cứu xem các phần nghĩa vụ khác trong cùng bản án đã được xử lý, ủy thác hay bỏ sót.

3. Ví dụ thực tế

Quyết định HNGĐ số 230/2026 (TAND Khu vực 2): Toà án tuyên chị Qu (ở Tuyên Quang) và anh L (ở Hưng Yên) mỗi người phải chịu 150.000đ án phí. Khi thụ lý, VKSND khu vực 2 chỉ nhận được QĐTHA đối với chị Qu do THADS tỉnh chuyển giao. Do không có thông tin về anh L, VKSND khu vực 2 không thể xác định THADS tỉnh đã ra QĐTHA đối với anh L hay đã ủy thác về Hưng Yên, dẫn đến rủi ro bỏ sót nghĩa vụ thi hành án mà VKS không thể kiểm sát.

Bản án hình sự số 29/2026 (TAND Khu vực 2): Tòa tuyên 5 bị cáo phải chịu án phí và xử lý vật chứng. THADS tỉnh chỉ chuyển giao phần việc của 3 bị cáo cư trú trên địa bàn cho Phòng THADS khu vực 2 thi hành. VKSND khu vực 2 không thể biết 2 bị cáo còn lại đã được ra QĐTHA chưa và ai chịu trách nhiệm nếu bị bỏ sót.

4. Kiến nghị, đề xuất

- Thứ nhất, bổ sung quy định bắt buộc Thi hành án dân sự cấp tỉnh khi ban hành QĐTHA đối với những vụ việc có nhiều người phải thi hành án được tổ chức THA trên nhiều địa bàn khu vực khác nhau phải lập danh mục tổng hợp toàn bộ QĐTHA đã ban hành và gửi cho VKSND khu vực đã THQCT kiểm sát xét xử vụ án biết và kiểm sát.

- Thứ hai, chuyển đổi số & Kết nối dữ liệu: Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu điện tử dùng chung giữa THADS và VKSND để Kiểm sát viên tra cứu tiến độ ban hành QĐTHA theo từng bản án.

- Thứ ba, Viện KSND tối cao cần có hướng dẫn nghiệp vụ cụ thể về thẩm quyền, phân công trách nhiệm kiểm sát đối với các vụ việc phân chia về nhiều địa bàn hoặc ủy thác liên tỉnh.

Phạm Anh Tuấn, Nguyễn Hồng Tư, VKS Khu vực 2