» Tin Tức » Nghiên cứu - Trao đổi nghiệp vụ

VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỈNH TUYÊN QUANG - Đã xem: 86

Trao đổi về việc thu phí thi hành án dân sự

Thứ hai - 03/08/2026 15:41

Trong quá trình tổ chức thi hành án dân sự, việc thu phí thi hành án đối với các bản án, quyết định công nhận hòa giải của Tòa án thực tế có các cách hiểu và áp dụng khác nhau. Từ thực tiễn một vụ việc cụ thể, bài viết trao đổi các quy định pháp luật có liên quan, phân tích những quan điểm khác nhau và nêu ý kiến nhằm góp phần thống nhất nhận thức, nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật trong công tác thi hành án dân sự.

Tình huống pháp lý: Hiện nay Phòng THADS khu vực 8 tỉnh T đang tổ chức thi hành đối với: Bản án số 551/2020/HSPT ngày 19/11/2020 của Tòa án cấp phúc thẩm; Bản án số 24/2020/HSST ngày 22/7/2020 của Tòa án cấp sơ thẩm và Quyết định công nhận kết quả hòa giải thành số 173/2022/QĐCNHGT-DS ngày 26/9/2022 của Tòa án nhân dân huyện B, tỉnh H (nay là TAND khu vực 5 tỉnh T).

Căn cứ vào các bản án, quyết định nêu trên, ngày 11/10/2023 Chi cục thi hành án dân sự huyện M, tỉnh H (nay là Phòng THADS khu vực 8 tỉnh T) đã ban hành các Quyết định thi hành án số 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12, 13/QĐ-CCTHADS đối với người phải THA là Mông Thị TH - địa chỉ: thôn Tân T2, xã LH, tỉnh T và phải thi hành cho 09 trường hợp người được THA với tổng số tiền là: 1.953.150.000đ (Một tỷ chín trăm năm mươi ba triệu một trăm năm mươi nghìn đồng).

Qua quá trình xác minh, giải quyết việc thi hành án vào ngày 29/6/2026 Chấp hành viên của Phòng Thi hành án dân sự khu vực 8 tỉnh T được phân công giải quyết đối với vụ việc đã thu được tổng số tiền là 800.000.000đ (tám trăm triệu đồng) từ người phải THA là Mông Thị TH để bồi thường công dân cho 09 trường hợp người được THA. Tuy nhiên do thời điểm thu được tiền (là ngày 29/6/2026) trước ngày Luật thi hành án dân sự 2025 và Thông tư số 72/2026/TT-BTC ngày 23/6/2026 của Bộ Tài chính Quy định mức thu, miễn, giảm, chế độ thu, nộp phí thi hành án dân sự chưa có hiệu lực pháp luật, còn thời điểm chi tiền lại vào thời điểm Luật thi hành án dân sự 2025 và Thông tư số 72/2026/TT-BTC được áp dụng thi hành kể từ ngày 01/7/2026, nên việc áp dụng các quy định của pháp luật còn chưa có sự thống nhất và có hai quan điểm trái chiều nhau là có hay không có việc ban hành Quyết định thu phí đối với các trường hợp trên.

Đối với vụ việc trên, hiện có hai quan điểm:

1. Quan điểm thứ nhất: Cho rằng phải ban hành Quyết định thu phí và thu phí thi hành án khi người được THA nhận tiền tại thời điểm được nhận tiền, áp dụng theo quy định tại khoản 1 Điều 53 Luật THADS năm 2025 “Đương sự yêu cầu thi hành án phải nộp phí thi hành án theo quy định của pháp luật…” và Điều 2 Thông tư số 72/2026/TT-BTC ngày 23/6/2026 của Bộ Tài chính “Đương sự (gồm người được thi hành án và người phải thi hành án) yêu cầu thi hành án phải nộp phí thi hành án dân sự, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này…” vì người có đơn yêu cầu THA thì phải nộp phí THA tại thời điểm nhận tiền. Một phần cũng do Thông tư số 72/2026/TT-BTC không quy định về điều khoản chuyển tiếp nên tất cả các quy định nêu trên đều có hiệu lực pháp luật và áp dụng kể từ ngày 01/7/2026.

2. Quan điểm thứ hai: Cho rằng không cần thiết phải ban hành Quyết định thu phí và không thu phí thi hành án vì thời điểm thu được tiền THA là trước ngày 01/7/2026 được coi là kết quả đạt được và cần ghi nhận thực hiện theo quy định của Luật thi hành án dân sự năm 2008 (được sửa đổi, bổ sung năm 2014) và Thông tư số 216/2016/TT-BTC ngày 10/11/2016 của Bộ tài chính Quy định mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng phí thi hành án dân sự, đảm bảo nguyên tắc có lợi cho đương sự. Do vậy cần áp dụng theo khoản 4 Điều 116 Luật THADS năm 2025 “Cơ quan, tổ chức, cá nhân đã thực hiện trình tự, thủ tục theo quy định của Luật Thi hành án dân sự số 26/2008/QH12 trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành thì không phải thực hiện lại trình tự, thủ tục theo quy định của Luật này” quy định điều khoản chuyển tiếp để thực hiện.

Tác giả đồng tình với quan điểm thứ nhất: Căn cứ vào khoản 1 Điều 53 Luật Thi hành án dân sự năm 2025 và Điều 2 Thông tư số 72/2026/TT-BTC ngày 23/6/2026 của Bộ Tài chính để áp dụng việc thu phí thi hành án dân sự và thực hiện việc thu phí thi hành án đối với 09 trường hợp người được THA nêu trên. Bởi lẽ:

Thứ nhất: Về Bản án số 551/2020/HSPT ngày 19/11/2020 của Tòa án cấp phúc thẩm và Bản án số 24/2020/HSST ngày 22/7/2020 của Tòa án cấp sơ thẩm không tuyên cụ thể khoản tiền án phí giá ngạch nhưng nội dung Bản án có phần dân sự, nếu bị cáo không được miễn thì vẫn sẽ phải nộp phần án phí hình sự và dân sự có giá ngạch, vụ việc này không thuộc khoản 6 Điều 6 Thông tư số 216/2016/TT-BTC “Bản án, quyết định của Tòa án xác định không có giá ngạch và không thu án phí có giá ngạch khi xét xử”, do vậy vẫn phải nộp phí THA theo quy định.

Thứ hai: Về Quyết định công nhận kết quả hòa giải thành số 173/2022/QĐCNHGT-DS ngày 26/9/2022 của Tòa án nhân dân huyện B tỉnh H (nay là TAND khu vực 5 tỉnh T). Trường hợp này Tòa án không thụ lý mà do các hòa giải viên giải quyết, Tòa án chỉ công nhận, xét thấy không nằm trong mục được miễn nộp phí THA vì đây là quyết định căn cứ theo Luật hòa giải nên không thuộc trường hợp của Tòa án xác định là có án phí hay không có án phí nên vẫn tiến hành thu phí THA theo quy định.

Thứ ba: Việc áp dụng quy định trên là phù hợp với quy định pháp luật hiện hành, theo quy định tại Thông tư số 72/2026/TT-BTC để thực hiện là bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự tại thời điểm người được thi hành án nhận tiền, đồng thời tránh thất thoát cho ngân sách nhà nước.

Thứ tư: Việc áp dụng thu phí thi hành án dân sự đối với 09 trường hợp người được THA nêu trên cần phải xem xét và xác định xem những người này có thuộc đối tượng được miễn, giảm phí thi hành án dân sự được áp dụng theo quy định tại khoản 1 Điều 6, Thông tư số 72/2026/TT-BTC hay không từ đó ra quyết định phù hợp với từng đương sự.

Từ thực tiễn nêu trên, việc tiếp tục nghiên cứu, trao đổi và có hướng dẫn thống nhất trong việc thu phí thi hành án dân sự đối với các bản án, quyết định công nhận hòa giải của Tòa án là cần thiết, góp phần bảo đảm áp dụng pháp luật đúng quy định, nhằm nâng cao hiệu quả công tác thi hành án dân sự và công tác kiểm sát thi hành án dân sự trong thời gian tới. Rất mong nhận được sự trao đổi của đồng nghiệp để đi đến một nhận thức đúng trong việc áp dụng pháp luật./.

Hoàng Văn Tự