» Tin Tức » Nghiên cứu - Trao đổi nghiệp vụ

VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỈNH TUYÊN QUANG - Đã xem: 132

Một số vấn đề cần trao đổi về quy định gửi lại yêu cầu thi hành án trong Luật Thi hành án dân sự năm 2025

Thứ tư - 23/09/2026 04:37

Luật Thi hành án dân sự năm 2025 được Quốc hội thông qua ngày 05/12/2025, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2026. So với Luật Thi hành án dân sự năm 2008 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2014), Luật năm 2025 có nhiều quy định mới nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn tổ chức thi hành án dân sự. Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định về gửi lại yêu cầu thi hành án đối với các việc chưa có điều kiện thi hành án.

1. Thực trạng việc thi hành án chưa có điều kiện trước khi có Luật THADS năm 2025.

Tại Điều 51 Luật Thi hành án dân sự năm 2008 có quy định về trả lại đơn yêu cầu thi hành án. Tuy nhiên, khi Luật được sửa đổi, bổ sung năm 2014, quy định này đã bị bãi bỏ. Do đó, đối với những việc thi hành án theo đơn yêu cầu mà người phải thi hành án không còn tài sản để thi hành án thì việc này được xác định là chưa có điều kiện thi hành án theo quy định tại Điều 44a Luật Thi hành án dân sự và được xếp vào sổ theo dõi riêng nhưng cơ quan thi hành án dân sự vẫn phải tiến hành xác minh định kỳ theo quy định của pháp luật. Trên thực tế, số lượng việc thi hành án chưa có điều kiện thi hành có chiều hướng ngày càng tăng qua các năm (theo số liệu thống kê công tác kiểm sát thi hành án dân sự tại Viện kiểm sát khu vực 5-Tuyên Quang, số việc chưa có điều kiện thi hành án: năm 2025 là 215 việc, 08 tháng đầu năm 2026 là 274 việc).

2. Quy định mới về gửi lại yêu cầu thi hành án trong Luật THADS năm 2025.

Nhằm khắc phục tình trạng tồn đọng án chưa có điều kiện thi hành nêu trên, tại Điều 38 Luật Thi hành án dân sự năm 2025, đã bổ sung quy định về gửi lại yêu cầu thi hành án.

Tại khoản 4 Điều 38 Luật Thi hành án dân sự năm 2025 quy định:

“Hết thời hạn 02 năm kể từ ngày có quyết định về việc chưa có điều kiện thi hành án và đã xác minh theo quy định tại khoản 3 Điều này mà không có thông tin mới về điều kiện thi hành án của người phải thi hành án thì cơ quan thi hành án dân sự gửi lại yêu cầu thi hành án.

Đương sự có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự thi hành án trở lại theo quy định tại Điều 34 của Luật này khi người phải thi hành án có điều kiện thi hành hoặc có quyền yêu cầu Văn phòng thi hành án dân sự thi hành án theo quy định tại Điều 31 của Luật này.”

Quy định này tạo ra hành lang pháp lý cho phép cơ quan thi hành án dân sự không phải tiếp tục quản lý, theo dõi hồ sơ thi hành án chưa có điều kiện thi hành trong thời gian dài khi mà người phải thi hành án không có điều kiện thi hành, đồng thời vẫn bảo đảm quyền yêu cầu thi hành án trở lại của người được thi hành án khi phát sinh điều kiện thi hành.

3. Vướng mắc trong việc áp dụng quy định trong thực tiễn.

Hiện nay, trong quá trình nghiên cứu và áp dụng quy định trong Luật THADS năm 2025 nêu trên đang tồn tại hai quan điểm khác nhau:

Quan điểm thứ nhất cho rằng: Cơ quan thi hành án dân sự có thể gửi lại yêu cầu thi hành án đối với các việc thi hành án chưa có điều kiện thi hành mà không cần tiếp tục xác minh điều kiện thi hành án của người phải thi hành án. Người được thi hành án sẽ thực hiện quyền yêu cầu thi hành án trở lại khi phát hiện người phải thi hành án có điều kiện thi hành. Bởi lẽ: Cơ quan thi hành án dân sự không phải bố trí nhân lực, kinh phí để quản lý hồ sơ, xác minh điều kiện thi hành án.

Quan điểm thứ hai cho rằng: Hiện nay chưa có hướng dẫn chi tiết về việc gửi lại yêu cầu thi hành án đối với các vụ việc đã được xác định chưa có điều kiện thi hành trước thời điểm Luật THADS năm 2025 có hiệu lực. Do đó, cơ quan thi hành án dân sự chưa thể áp dụng ngay quy định về gửi lại yêu cầu thi hành án đối với các vụ việc này.

4. Quan điểm của tác giả

Việc chưa có điều kiện thi hành án không thuộc trường hợp kết thúc thi hành án. Do đó, các vụ việc này vẫn thuộc phạm vi quản lý của cơ quan thi hành án dân sự. Như vậy khi Luật Thi hành án dân sự năm 2025 có hiệu lực, chấp hành viên vẫn phải thực hiện xác minh lại điều kiện thi hành án đối với các vụ việc thi hành án theo yêu cầu đã có quyết định về việc chưa có điều kiện thi hành án trước đó. Trường hợp kết quả xác minh xác định người phải thi hành án vẫn không có tài sản hoặc thu nhập để thi hành án, cơ quan thi hành án dân sự mới thực hiện gửi lại yêu cầu thi hành án cho người đã có đơn yêu cầu theo quy định.

Việc bổ sung chế định gửi lại yêu cầu thi hành án trong Luật Thi hành án dân sự năm 2025 là một bước tiến đổi mới trong hoàn thiện pháp luật về thi hành án dân sự. Quy định này góp phần giảm đáng kể số lượng việc thi hành án chưa có điều kiện tồn đọng kéo dài, tiết kiệm nguồn lực cho ngân sách Nhà nước, đồng thời vẫn bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người được thi hành án. Tuy nhiên, để việc áp dụng quy định này được thống nhất và hiệu quả trong thực tiễn, đề xuất cơ quan có thẩm quyền có những hướng dẫn cụ thể, chi tiết để thực hiện./.

Nguyễn Thành Thụy - VKS KV5