» Tin Tức » Nghiên cứu - Trao đổi nghiệp vụ

VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỈNH TUYÊN QUANG - Đã xem: 60

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG KIỂM SÁT THI HÀNH ÁN DÂN SỰ TRONG BỐI CẢNH SÁP NHẬP ĐƠN VỊ CẤP KHU VỰC TẠI TUYÊN QUANG: THỰC TRẠNG VÀ PHƯƠNG PHÁP

Thứ tư - 21/10/2026 17:55

Thực hiện các chủ trương lớn về cải cách tư pháp và tinh gọn bộ máy, hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) hai cấp tỉnh Tuyên Quang đã bước vào một giai đoạn chuyển đổi căn bản. Mô hình VKSND cấp khu vực (điển hình là VKSND khu vực 7) được thành lập đã mang lại cơ cấu tổ chức tinh gọn, chuyên nghiệp, nâng cao hiệu suất công tác nghiệp vụ rõ rệt.

Tuy nhiên, trong giai đoạn chuyển giao và vận hành thực tế tại thời điểm hiện tại, công tác kiểm sát hoạt động tư pháp nói chung, đặc biệt là mảng kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động Thi hành án dân sự, hành chính (THADS, THAHC) đang đối mặt với những thách thức, khó khăn mang tính đặc thù do địa giới hành chính mở rộng. Điều này đòi hỏi người Kiểm sát viên phải chủ động nhận diện toàn diện các vướng mắc, từ đó đổi mới mạnh mẽ phương pháp kiểm sát nhằm bảo đảm các bản án, quyết định pháp luật của Tòa án được thi hành nghiêm minh, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của Nhà nước và công dân.

1. Những vướng mắc, khó khăn trong công tác kiểm sát THADS, hành chính tại thời điểm hiện tại

Qua thực tiễn trực tiếp thực hiện nhiệm vụ và tổng hợp từ công tác kiểm sát hoạt động THADS, hành chính tại đơn vị cấp khu vực, tác giả nhận thấy thực tại đang tồn tại bốn nhóm khó khăn, vướng mắc lớn cần giải quyết sau:

Một là, địa bàn quản lý liên huyện mở rộng gây áp lực lớn lên khâu xác minh điều kiện thi hành án và tống đạt.

Sau khi sáp nhập thành mô hình khu vực, địa hạt mở rộng nhiều xã, bao gồm nhiều địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng có địa hình đồi núi hiểm trở đặc trưng của tỉnh Tuyên Quang. Khoảng cách địa lý lớn khiến Chấp hành viên gặp nhiều trở ngại về mặt thời gian khi thực hiện xác minh điều kiện thi hành án của đương sự hoặc tống đạt văn bản tư pháp. Từ góc độ kiểm sát, Kiểm sát viên cũng gặp khó khăn trong việc trực tiếp kiểm sát hoặc đi xác minh độc lập để đối chiếu tính trung thực, khách quan trong các biên bản xác minh của cơ quan thi hành án.

Hai là, áp lực từ việc tiếp nhận, phân loại và xử lý khối lượng lớn hồ sơ tồn đọng từ các đơn vị cũ chuyển về.

Việc bàn giao, sáp nhập cơ quan dẫn đến việc Phòng/Đội THADS khu vực phải tiếp nhận toàn bộ các hồ sơ, sổ sách từ các Chi cục cũ. Trong đó, một lượng lớn hồ sơ thuộc diện “chưa có điều kiện thi hành án” dồn tích từ nhiều năm trước, có hồ sơ tài liệu xác minh đã quá cũ, không còn phù hợp với thực tế biến động tài sản hiện tại của đương sự. Việc rà soát, đối chiếu, phân loại lại để đưa vào hệ thống quản lý chung của cấp khu vực đang gây áp lực quá tải cục bộ, dễ dẫn đến nguy cơ sót án, đọng án nếu khâu phối hợp kiểm sát hồ sơ bàn giao không được thực hiện chặt chẽ ngay từ đầu.

Ba là, sự gián đoạn tạm thời của cơ chế phối hợp liên ngành sau sáp nhập.

Trước đây, mối quan hệ phối hợp giữa VKSND cấp huyện với Chi cục THADS, Cơ quan Công an, Tòa án và Ủy ban nhân dân cấp xã được vận hành nhịp nhàng theo địa giới cũ. Khi chuyển giao sang mô hình khu vực, việc phối hợp với chính quyền cơ sở nơi có tài sản kê biên hoặc nơi đương sự cư trú gặp những độ trễ nhất định. Đặc biệt trong công tác thi hành án hành chính, việc đôn đốc các cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính thực hiện bản án của Tòa án gặp nhiều rào cản về cơ chế chỉ đạo, trao đổi thông tin.

Bốn là, khó khăn khi thích ứng đồng bộ với các quy định pháp luật mới và yêu cầu chuyển đổi số.

Cùng với việc vận hành mô hình khu vực, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về THADS, hành chính liên tục được cập nhật, bổ sung các quy định mới nhằm tương thích với tổ chức tư pháp mới. Đồng thời, việc chuyển đổi số, áp dụng phần mềm quản lý án tập trung, số hóa hồ sơ thi hành án và áp dụng biên lai thu tiền điện tử đòi hỏi kỹ năng số của cán bộ phải nâng cao liên tục. Trong khi đó, hạ tầng công nghệ thông tin và trang thiết bị hỗ trợ tại một số địa bàn vùng cao thuộc khu vực quản lý còn hạn chế, chưa đồng bộ.

2. Phương pháp kiểm sát việc tuân theo pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả công tác

Để khắc phục triệt để những khó khăn nêu trên, hoàn thành tốt chỉ tiêu công tác của Ngành và nhiệm vụ chính trị tại địa phương, Kiểm sát viên được phân công mảng kiểm sát THADS, hành chính tại VKSND khu vực 7 cần áp dụng đồng bộ các phương pháp kiểm sát sau:

Phương pháp 1: Kiểm sát chặt chẽ, toàn diện khâu giao nhận, thụ lý và phân loại hồ sơ ban đầu.

Kiểm sát viên phải trực tiếp tham gia kiểm sát khâu bàn giao hồ sơ giữa các đơn vị sáp nhập. Thực hiện kiểm sát 100% các quyết định về thi hành án (quyết định chủ động, quyết định theo yêu cầu) do cơ quan THADS cấp tỉnh ban hành, bảo đảm đúng thời hạn luật định (05 ngày làm việc). Đối với các hồ sơ tồn đọng hoặc hồ sơ chuyển giao diện “chưa có điều kiện”, Kiểm sát viên cần chủ động lập danh sách theo dõi riêng, đối chiếu định kỳ với sổ thụ lý của Chấp hành viên để phát hiện và ngăn chặn kịp thời tình trạng bỏ lọt việc thi hành án hoặc phân loại án thiếu căn cứ để né tránh áp lực chỉ tiêu.

Phương pháp 2: Tăng cường trực tiếp kiểm sát xác minh điều kiện thi hành án và đôn đốc thi hành án hành chính.

Đây là phương pháp cốt lõi để phòng chống tiêu cực và bảo đảm quyền lợi cho đương sự. Kiểm sát viên cần kiên quyết thực hiện đầy đủ quyền hạn quy định tại Điều 28 Luật Tổ chức VKSND năm 2014 (được sửa đổi, bổ sung năm 2026): Chủ động phối hợp hoặc trực tiếp đi xác minh độc lập đối với các vụ việc phức tạp, có giá trị tài sản phải thi hành lớn, hoặc những vụ việc có đơn thư khiếu nại, tố cáo kéo dài. Đối với công tác thi hành án hành chính, Kiểm sát viên phải kiểm sát chặt chẽ việc mở sổ theo dõi, kịp thời ban hành văn bản đôn đốc việc thi hành án đối với người phải thi hành án là cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước, bảo đảm kỷ cương hành chính.

Phương pháp 3: Đổi mới phương thức kiểm sát thông qua số hóa, công nghệ thông tin và ứng dụng dữ liệu liên ngành.

Để khắc phục rào cản về khoảng cách địa lý của mô hình cấp xã, Kiểm sát viên cần đẩy mạnh phương pháp kiểm sát từ xa thông qua các hệ thống phần mềm quản lý nghiệp vụ tập trung. Thực hiện rà soát trực tuyến tiến độ giải quyết của Chấp hành viên, kiểm sát việc quản lý thu - chi tiền thi hành án qua hệ thống biên lai điện tử. Tích cực tham mưu số hóa các hồ sơ kiểm sát, xây dựng sơ đồ tư duy đối với các vụ việc kê biên, cưỡng chế phức tạp để báo cáo Lãnh đạo viện, nâng cao tính chính xác và kịp thời trong khâu chỉ đạo.

Phương pháp 4: Nâng cao chất lượng, hiệu lực của các bản Kiến nghị, Kháng nghị và tăng cường kiểm sát.

Qua công tác kiểm sát hồ sơ và kiểm sát trực tiếp, khi phát hiện các vi phạm của Chấp hành viên hoặc Cơ quan THADS (như chậm tống đạt quyết định, chậm cưỡng chế, vi phạm trong khâu định giá, bán đấu giá tài sản...), Kiểm sát viên phải tổng hợp đầy đủ các căn cứ pháp lý, kịp thời tham mưu cho Lãnh đạo viện ban hành Kháng nghị hoặc Kiến nghị yêu cầu khắc phục vi phạm. Đồng thời, phải chú trọng công tác kiểm sát – theo dõi, đôn đốc cơ quan thi hành án thực hiện nghiêm túc các nội dung kiến nghị, kháng nghị đã ban hành, đảm bảo các vi phạm không bị lặp lại.

Kết luận

Việc chuyển đổi sang mô hình VKSND cấp khu vực là xu thế tất yếu và là bước đi mang tính chiến lược của tiến trình cải cách tư pháp. Mặc dù công tác kiểm sát THADS, hành chính tại thời điểm hiện tại còn đối mặt với nhiều khó khăn, vướng mắc khách quan và chủ quan, nhưng với tinh thần trách nhiệm cao, việc áp dụng linh hoạt, bài bản và quyết liệt các phương pháp kiểm sát việc tuân theo pháp luật nêu trên sẽ giúp Kiểm sát viên VKSND khu vực 7, tỉnh Tuyên Quang giữ vững cán cân công lý. Qua đó, bảo đảm cho các bản án, quyết định của Tòa án được thi hành nghiêm minh, bảo vệ vững chắc lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân trên địa bàn.

Tác giả: Hoàng Thị Huệ – Viện kiểm sát nhân dân khu vực 7