Trang nhất » Tin Tức » Xây dựng ngành

VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TỈNH TUYÊN QUANG - Đã xem: 150

   Quy trình áp dụng biện pháp chuyển hướng - Chế định nhân văn trong Luật Tư pháp người chưa thành niên


Thứ sáu - 20/03/2026 11:16
 
(Tổ Tuyên truyền) -
Thực hiện chủ trương cải cách tư pháp và tăng cường bảo vệ quyền trẻ em, Luật Tư pháp người chưa thành niên đã đánh dấu một bước tiến quan trọng trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Nhằm giúp cán bộ, Kiểm sát viên và bạn đọc nắm vững các quy định mới, Tổ Tuyên truyền xin giới thiệu bài viết của đồng chí Nguyễn Thị Thu Hà (Trưởng Phòng 2, VKSND tỉnh Tuyên Quang) về quy trình áp dụng các biện pháp chuyển hướng - một giải pháp mang tính nhân văn sâu sắc, giúp người dưới 18 tuổi có cơ hội sửa chữa lỗi lầm ngay tại cộng đồng.

 
1. Điểm tựa nhân văn trong hoạt động tố tụng
 
Trong công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra các vụ án hình sự, việc áp dụng biện pháp chuyển hướng không đơn thuần là thủ tục pháp lý mà là "hạt nhân" nhân văn của Luật Tư pháp người chưa thành niên (TPNCTN). Thay vì áp dụng các hình phạt nghiêm khắc, Kiểm sát viên cần chủ động đánh giá khả năng thay thế bằng giáo dục tại cộng đồng hoặc các cơ sở chuyên biệt. Điều này nhằm bảo vệ tối đa lợi ích hợp pháp của người chưa thành niên, giúp các em tái hòa nhập xã hội hiệu quả.
 
2. Điều kiện "cần và đủ" để áp dụng chuyển hướng
 
Để một bị can chưa thành niên được xem xét áp dụng biện pháp này, ngoài việc không thuộc các trường hợp loại trừ theo quy định pháp luật, cần đảm bảo 03 yếu tố cốt lõi:
 
Thừa nhận sai lầm: Bị can phải tự nguyện xác nhận hành vi vi phạm của mình.
 
Sự đồng thuận: Có sự đồng ý tự nguyện từ phía bị can và người đại diện hợp pháp.
 
Cam kết trách nhiệm: Có văn bản cam kết tuân thủ nghiêm ngặt các nghĩa vụ trong thời gian chấp hành biện pháp chuyển hướng.
 
3. Quy trình thực hiện tại Cơ quan điều tra: Chặt chẽ và Minh bạch
 
Quy trình này đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa các cơ quan tố tụng và người làm công tác xã hội.
 
Bước 1: Huy động sự tham gia của người làm công tác xã hội
 
Ngay sau khi khởi tố bị can, Cơ quan điều tra (CQĐT) phải ra văn bản yêu cầu người làm công tác xã hội tham gia tố tụng. Trong vòng 01 ngày kể từ khi nhận văn bản trả lời, CQĐT ra quyết định chính thức, trong đó giao nhiệm vụ cụ thể về việc xây dựng Báo cáo điều tra xã hội đối với bị can.
 
Bước 2: Thống nhất quan điểm xử lý liên ngành
 
Trong 15 ngày kể từ khi nhận báo cáo điều tra xã hội, CQĐT tiến hành nghiên cứu và chủ động trao đổi bằng văn bản với Viện kiểm sát cùng cấp để thống nhất hướng xử lý. Sau khi đạt được sự thống nhất, kết quả sẽ được thông báo chính thức đến bị can, người đại diện và người bào chữa.
 
Bước 3: Tổ chức phiên họp quyết định
 
Đối với các biện pháp giáo dục tại cộng đồng, CQĐT sẽ chỉ đạo xây dựng kế hoạch xử lý và tổ chức phiên họp xem xét.
 
Thời hạn: Phiên họp phải diễn ra trong vòng 05 ngày kể từ ngày có quyết định mở phiên.
 
Thành phần: Bắt buộc có sự hiện diện của Lãnh đạo CQĐT, Điều tra viên, Kiểm sát viên, bị can và các bên liên quan.
 
Kết quả: CQĐT ban hành quyết định áp dụng hoặc không áp dụng dựa trên diễn biến phiên họp. Một điểm đáng lưu ý là có thể áp dụng đồng thời nhiều biện pháp để tăng tính giáo dục.
 
4. Phân biệt giữa giáo dục tại cộng đồng và trường giáo dưỡng
 
Việc phân định rõ hai quy trình này là chìa khóa để Kiểm sát viên thực hiện tốt vai trò kiểm sát, đảm bảo đúng thẩm quyền.
 
  
Tiêu chí so sánh Chuyển hướng tại cộng đồng Giáo dục tại trường giáo dưỡng
Căn cứ áp dụng Các biện pháp quy định từ Khoản 1 đến Khoản 10 Điều 36 Luật TPNCTN Các trường hợp đủ điều kiện áp dụng biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng theo Luật TPNCTN
Vai trò của Người làm CTXH Xây dựng Kế hoạch xử lý chuyển hướng (Mẫu số 254, TT128). Xây dựng Báo cáo điều tra xã hội để làm căn cứ đề nghị.
Thủ tục đặc thù Cơ quan điều tra ra Quyết định mở phiên họp xem xét áp dụng (Mẫu số 257C, TT128) Cơ quan điều tra lập hồ sơ vụ án và có văn bản đề nghị Tòa án xem xét.
Thành phần tham dự Lãnh đạo CQĐT, Điều tra viên, Kiểm sát viên, Bị can, Người đại diện, Người bào chữa, Người làm CTXH. Theo quy định về trình tự, thủ tục xem xét áp dụng biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án.
Thẩm quyền quyết định Cơ quan điều tra ra Quyết định áp dụng (Mẫu số 257) hoặc không áp dụng (Mẫu số 257A). Tòa án nhân dân có thẩm quyền xem xét và ra quyết định áp dụng.
Phương thức áp dụng Có thể áp dụng cùng lúc nhiều biện pháp xử lý chuyển hướng đối với bị can. Là biện pháp tư pháp độc lập có tính chất giáo dục tập trung.
  

5. Lời kết

Việc tuân thủ đúng quy trình áp dụng biện pháp chuyển hướng không chỉ thể hiện sự thượng tôn pháp luật mà còn là minh chứng cho tinh thần nhân đạo của nền tư pháp nước nhà. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên chính là "chìa khóa" mở ra cánh cửa tái hòa nhập, giúp những người trẻ lầm lỡ sớm trở thành công dân có ích cho xã hội.
 
Nguyễn Thị Thu Hà - TP2. VKSND tỉnh Tuyên Quang
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 

Scroll to top